Rừng che bộ đội - Sơn dầu của Quốc Thái

 

Hoa công nghiệp - Ảnh Nguyễn Viết Rừng

 

Cánh tay công nghiệp - Ảnh Vương Khánh Hồng

 

ẢNh Vũ Thành Chung

Chăn vịt - Ảnh Vũ Thành Chung

 

Mùa gặt - Ảnh Đức Biên

 

Đôi mắt cô gái H’mông - Ảnh Vũ Dũng


Hiện có 67 khách Trực tuyến
Ca trù Đông Môn và những thăng trầm

 

Dương Thị Nhụn


Có lẽ khó có loại hình nghệ thuật truyền thống nào chứa đựng tình cảm thiết tha sâu lắng đến tột cùng như Ca trù. Loại hình nghệ thuật vừa bác học, vừa dân gian này được hoà quyện bởi giọng ca ngọt ngào của các ca nương cộng với nhịp trống “tom chát”, tiếng trầm đục của đàn Đáy hoà quyện với nhịp phách làm mê hoặc lòng người. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Ca Trù thời nay vẫn có sức sống riêng và là mạch nguồn bền bỉ song hành cùng các loại hình nghệ thuật dân gian khác tạo nên bản sắc văn hoá Việt Nam.

Ở thành phố Hải Phòng có một làng được coi là cái nôi Ca trù miền duyên hải, Hải Phòng. Đó là Ca trù làng Đông Môn (thuộc xã Hoà Bình, huyện Thuỷ Nguyên).

Ca Trù Đông Môn được thịnh hành nhất ở thế kỉ 19 đến giữa thế kỉ 20. Bà chúa Sang (Phạm Thị Sang) là đào hát lai kinh chúc hỗ được chúa Trịnh Giang phong là thứ phi đã mang nghệ thuật Ca Trù về quê hương Đông Môn truyền dạy. Làng có nghệ nhân Tô Tiến Trọng đoạt được bằng cấp cao của nghệ thuật Ca Trù nên được lập bàn thờ tổ nghề và được bầu làm trùm trưởng giáo phường. Ông là người dạy Ca Trù cho người thân trong họ, sau đó là dân làng và biến làng Đông Môn thành một ca quán của cả vùng duyên hải. Những năm 1940 – 1950, Ca Trù trở thành nghề “kiếm cơm” của nhiều dòng họ lớn trong làng như họ Tô, Phạm, Nguyễn...

Theo quy định của các phường hát, ai được bầu làm Trùm trưởng thì được thờ ông tổ nghề Ca Trù nên ông đã rước hai bức tượng ông tổ nghề là Đinh Dự Thanh Xà đại vương và Mãn đường Hoa công chúa cùng bản sắc phong về thờ tại phủ từ Đông Môn, từ đó quy định một năm hai lần vào ngày 24 tháng 3 và 24 tháng 9 âm lịch thì tam phủ, bát huyện các giáo phường thuộc miền duyên hải lại về phủ từ làng Đông Môn để tế tổ và thi hát. Các đào, kép có đủ tài năng được giáo phường công nhận mới được phép đi hát.

Từ những năm 1950 đến năm 1990, Ca trù Đông Môn vắng bóng trên chiếu hát vì biến đổi thăng trầm của lịch sử. Nhiều định kiến xấu về kép đàn, ca nương Ca Trù khiến nhiều người phải bỏ làng ra đi. Song từ năm 1993 Ca Trù Đông Môn đã được những người tâm huyết tìm cách khôi phục lại. Câu lạc bộ Ca Trù Đông Môn được cụ Tô Thị Chè (dạy hát), cụ Tô Văn Nghị (kép đàn) và nhiều người tham gia.

Sau gần 20 năm, hiện nay Ca trù đã có vị thế của mình. Ca trù Đông Môn đã đi biểu diễn, giao lưu nhiều nơi và gặt hái được những thành công nhất định. Nhiều ca nương, đào kép của làng đi thi và giành được giải cao như các anh chị Tô Văn Tuyên, Tô Thị Ninh, Hoàng Minh Khánh... Riêng cụ Tô Thị Chè đã được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân. Ở đâu có nhiều học sinh hát Ca Trù hay, đánh phách giỏi như Đông Môn? Đó là do Ca Trù được đưa vào trường học. Em Phạm Thị Liên, học sinh THPT xã Hoà Bình đã giành Huy chương Vàng Liên hoan Ca múa nhạc Hải Phòng 1996. Qua các thời kỳ, Ca Trù vẫn xuất hiện thêm những nhân tố mới.

 

anh_bai__ca_tru_dong_mon1

Ông Phạm Văn Nác, Phó chủ tịch UBND xã Hòa Bình khai mạc lễ tưởng niệm.

 

anh_ca_tru_dong_mon_2

Ca nương Đỗ Quyên, Chủ nhiệm CLB Ca Trù (Hội VNDG Hải Phòng) tuyên đọc Chúc văn.

 

Song một thực tế đáng buồn là hiện nay giới trẻ không mấy mặn mòi với Ca Trù. Ngày 24 tháng 3 âm lịch vừa qua chúng tôi về Đông Môn với mong muốn tìm được không khí lễ hội với đầy đủ các thành phần xã hội là các nam thanh nữ tú, là “nam, phụ, lão, ấu”...nhưng khó quá. Ngoài một số người tham gia đoàn tế lễ, rất khó tìm được người trẻ tuổi đi xem hát Ca Trù. Có lẽ giai điệu chậm rãi nhấn nhá nhả từng chữ của Ca Trù không hợp với tính cách sôi nổi của lớp người trẻ tuổi chăng? Hay sự quảng bá loại hình nghệ thuật dân gian này chưa thực sự rộng khắp và hấp dẫn?

Có một số dự án của các tổ chức trong và ngoài nước đã và sẽ được thực hiện nhằm khôi phục và phát triển Ca Trù. Song để Đông Môn trở thành trung tâm ca quán tưng bừng như ngày nào cần phải có sự đồng tâm hiệp lực của các cấp chính quyền và người dân địa phương. Để có thể được hưởng các quyền lợi của các dự án, Ca Trù Đông Môn cần được quan tâm hơn nữa. Làm sao ngày lễ tổ nghề Đông Môn sẽ vượt khỏi lễ hội làng, trở thành nơi đến của tua du lịch đồng quê thu hút được khách thập phương.

Hy vọng một ngày nào đó tiếng “tom chát” và giọng ca ngọt ngào hút lòng người lại vang lên mỗi ngày ở Đông Môn./.



 
 

Tạp chí Cửa Biển số 178,179 (1,2/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 177 (12/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 176 (11/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 175 (10/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 174 (9/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 173 (8/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 172 (7/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 171 (6/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 170 (5/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 169 (4/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 168 (3/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 166,167 (1,2/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 165 (12/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 164 (11/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 163 (10/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 162 (9/2015)

 

 

Cầu Thượng Lỹ - Tranh Nguyễn Văn Trường

Cầu Thượng Lý - Tranh sơn khắc của Nguyễn Văn Trường

 

Chiến thắng Bạch Đằng - Tranh khắc gỗ của Đặng Hướng

 

Chân dung nhà thơ Nguyễn Viết Lãm - Tượng đồng của Khắc Nghi

 

Buổi trưa vắng - Sơn dầu của Đặng Tiến

 

Sông Cấm - Tranh của Sơn Trúc

 

Tranh xé giấy của Vũ Đình Đạt

Trung thu trên đảo - Tranh xé giấy của Vũ Đình Đạt

Bến cảng - Tranh Vũ Thanh Nghị

 

Tranh của Lê Viết Sử

Carnaval Hải Phòng - Tranh Lê Viết Sử

CLB hài hước

Hậu duệ của Cuội
Chọt Ngồi làm vua mãi cũng buồn chán, nên Cuội quyết định đi tìm một đệ tử xứng đáng để truyền ngôi. Tìm mãi mà không thấy được ai giỏi ngang, chứ khoan nói là hơn mình trong cái khoản lừa dối, nên Cuội rất buồn. Một...