Rừng che bộ đội - Sơn dầu của Quốc Thái

 

Hoa công nghiệp - Ảnh Nguyễn Viết Rừng

 

Cánh tay công nghiệp - Ảnh Vương Khánh Hồng

 

ẢNh Vũ Thành Chung

Chăn vịt - Ảnh Vũ Thành Chung

 

Mùa gặt - Ảnh Đức Biên

 

Đôi mắt cô gái H’mông - Ảnh Vũ Dũng


Hiện có 99 khách Trực tuyến
Để Mỹ thuật khu vực Đồng bằng sông Hồng tiếp tục phát triển trong thế kỷ mới

 

Hoạ sĩ Trần Khánh Chương


Trong bài “Mỹ thuật khu vực Đồng bằng sông Hồng những dấu ấn phát triển”, chúng ta đã điểm qua những thành tựu mà các nghệ sĩ tạo hình trong khu vực đã tạo lập được trong gần một thế kỷ qua. Bên cạnh những thành tựu đáng tự hào đó, cũng còn những vấn đề cần quan tâm để mỹ thuật khu vực tiếp tục phát triển trong thời kỳ mới.

Trước hết phải nói mỹ thuật Đồng bằng sông Hồng phát triển chưa đồng đều về lực lượng cũng như tài năng. Có tỉnh thành hoạt động mỹ thuật sôi nổi liên tục, sáng tác và công bố tác phẩm xây dựng đội ngũ nhưng cũng có những tỉnh thành còn ít quan tâm đến phát triển mỹ thuật, đặc biệt là hoạt động mỹ thuật của tỉnh mình. Qua số liệu hội viên của các Chi hội trong khu vực đã cho ta thấy điều đó. Một số họa sĩ có năng lực trong khu vực đã không ở lại địa phương mà chuyển về Hà Nội cho thấy môi trường mỹ thuật, đặc biệt là thị trường mỹ thuật còn nhiều hạn chế.

Mỹ thuật khu vực Đồng bằng sông Hồng hiện nay đang rất phát triển trong lĩnh vực hội họa, đặc biệt là với chất liệu sơn dầu có nhiều tìm tòi sáng tạo và thành công thu hút đông đảo các họa sĩ sáng tác. Tuy nhiên một số chất liệu như sơn mài, lụa còn có ít tác giả sáng tác, trong khi hai chất liệu này lại là hai chất liệu truyền thống, tiêu biểu cho nghệ thuật tạo hình Việt Nam, phải chăng là do hai chất liệu này thường đòi hỏi tác giả phải dụng công trong quá trình xây dựng tác phẩm, phải có xưởng làm liên tục đối với sơn mài, phải xây dựng phác thảo kỹ càng đối với tranh lụa. Chúng tôi cho rằng Đồng bằng sông Hồng rất thuận lợi cho việc sáng tác tranh sơn mài và tranh lụa bởi nguyên liệu sẵn có đối với lụa, dễ dàng mua đối với sơn ta và nguyên liệu vàng bạc,… Các tác giả nên quan tâm hơn đến hai chất liệu này trong những năm tới để các triển lãm mỹ thuật khu vực thêm phong phú về chất liệu.

Tranh Đông Hồ của Đồng bằng sông Hồng là loại hình nghệ thuật đồ họa có truyền thống từ lâu đời. Sau một thời gian dài nhiều tác giả khai thác về ngôn ngữ nghệ thuật này thì những năm gần đây nghệ thuật tranh khắc gỗ màu lại có phần giảm sút, tuy nhiên nghệ thuật tranh khắc đen trắng đã được nhiều tác giả quan tâm và có một số thành tựu. Một số chất liệu đồ họa khác như khắc kim loại, in lưới, tranh in độc bản do đòi hỏi phải có xưởng với những thiết bị chuyên dụng nên chưa được các họa sĩ đầu tư. Các tác phẩm hiện có chủ yếu là từ các trại sáng tác của Hội Mỹ thuật Việt Nam. Nên chăng, chúng ta cần học tập nước ngoài, nhóm tác giả cùng góp vỗn đầu tư để mua trang thiết bị, tối thiểu là máy in để cùng nhau sáng tác và bán tác phẩm ngay tại xưởng sáng tác.

Khu vực Đồng bằng sông Hồng có rất nhiều tác giả sáng tác tranh cổ động. Hình như truyền thống sáng tác tranh cổ động có từ thời kháng chiến chống Mỹ đến nay vẫn được các nghệ sĩ tạo hình hết sức quan tâm. Bằng chứng là các cuộc thi tranh cổ động do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức luôn có rất nhiều tranh của các nghệ sĩ tham gia. Tuy nhiên với tư cách là một thành viên tham gia Ban Giám khảo cuộc thi tranh cổ động, tôi thấy các tác giả cần quan tâm chuyền tải nội dung cuộc thi bằng những ngôn ngữ hiện đại hơn, mang tính thời đại hơn, tìm tòi những bố cục mới, đặc biệt là tìm tòi ngôn ngữ đồ họa hiện đại, để tránh dễ dãi trong bố cục, trong hình tượng được lặp đi lặp lại nhiều lẫn và quá quen thuộc đối với công chúng.

Đối với điêu khắc, khu vực Đồng bằng sông Hồng cũng có một đội ngũ nghệ sĩ khá đông đảo sáng tác với nhiều chất liệu khác nhau và có nhiều tìm tòi trong ngôn ngữ nghệ thuật. Điều này được chứng minh rất rõ ràng qua các tác phẩm đã đoạt giải trong Triển lãm 10 năm Điêu khắc toàn quốc và Triển l•m Mỹ thuật khu vực gần đây, đặc biệt là qua các tác phẩm của các nghệ sĩ trẻ. Điêu khắc ngoài trời của khu vực Đồng bằng sông Hồng tuy đã được quan tâm ngay từ những năm đầu nhưng đến nay lại không phải là khu vực có nhiều tác phẩm nhất. Các tác giả điêu khắc ở địa phương chưa được tham gia nhiều trong sáng tác xây dựng tượng đài ở địa phương mình, vì vậy phần lớn các tượng đài là của tác giả Hà Nội. Nên chăng, lãnh đạo ở địa phương nên quan tâm hơn nữa để các tác giả trong khu vực được trực tiếp sáng tác các tượng đài ở địa phương mình. Đồng thời, các tác giả cũng cần phải nâng cao trình độ sáng tác mẫu để được lựa chọn trong các cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài xây dựng ở các tỉnh thành trong khu vực, hoặc kết hợp với các tác giả Hà Nội trong việc xây dựng tượng đài.

So với khu vực Bắc miền Trung, Nam miền Trung và Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long thì khu vực Đồng bằng sông Hồng còn phải quan tâm nhiều hơn nữa đối với điêu khắc ngoài trời. Bởi trong khu vực Đồng bằng sông Hồng, chỉ duy nhất TP. Hải Phòng đã tổ chức được Trại sáng tác tượng vườn đặt ở khu du lịch Hòn Dấu, Đồ Sơn, còn các tỉnh thành khác chưa hề có tượng vườn, tượng công viên. Chúng ta đều biết rằng điêu khắc ngoài trời là hình thức đưa mỹ thuật đến công chúng rộng r•i nhất, góp phần vào việc nâng cao trình độ thẩm mỹ của dân chúng bởi các tác phẩm này không giống các tác phẩm để trong các bảo tàng, chúng được tiếp xúc với công chúng 24/24 giờ trong ngày. Trong tình hình phát triển văn hóa và du lịch hiện nay, các tỉnh Đồng bằng sông Hồng cần quan tâm hơn nữa đến các tác phẩm điêu khắc ngoài trời (tượng đài, tượng công viên) không những để vinh danh những chiến công, những con người tiêu biểu của đất nước mà còn tạo nên một không gian văn hóa nghệ thuật, cảnh quan môi trường phục vụ cho nhân dân và du khách trong và ngoài nước, để lại những tác phẩm nghệ thuật cho đời sau.

Mỹ thuật ứng dụng trong khu vực có nhiều ngành nghề truyền thống khác nhau nhưng những nghệ sĩ trong lĩnh vực này chưa nhiều, chưa nổi bật, chưa có nhiều tác phẩm ấn tượng trong các Triển lãm Mỹ thuật khu vực và các Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc cho dù lực lượng này đang hoạt động trong các cơ sở thủ công mỹ nghệ. Chúng tôi cho rằng hiện nay một số tác giả trong khu vực có đủ năng lực sáng tạo nhiều tác phẩm mới với những chất liệu khác nhau, nhưng hình như vẫn coi sáng tác hội họa điêu khắc cao hơn mỹ thuật ứng dụng, vì vậy chưa dụng công để có những tác phẩm với nhiều sáng tạo mới trên cơ sở chất liệu truyền thống. Cần lưu ý rằng các Triển lãm Mỹ thuật khu vực đều chấp nhận các tác phẩm mỹ thuật ứng dụng và để trưng bày, tặng giải thưởng. Đặc biệt Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã giao cho Cục Mỹ thuật Nhiếp ảnh và Triển lãm phối hợp với Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức định kỳ Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng bên cạnh các Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc và năm 2014 này sẽ tổ chức Triển lãm Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc tại Hà Nội. Rất mong có nhiều tác phẩm mỹ thuật ứng dụng của các nghệ sĩ tạo hình trong khu vực Đồng bằng sông Hồng tham gia và đoạt được nhiều giải thưởng xứng đáng.

Cùng với sáng tác mỹ thuật thì lý luận phê bình trong lĩnh vực mỹ thuật lại là một trong những khâu yếu của mỹ thuật Đồng bằng sông Hồng. Khu vực Đồng bằng sông Hồng hầu như không có một Nhà lý luận phê bình mỹ thuật nào. Các bài viết lý luận phê bình mỹ thuật phần lớn do các họa sĩ thực hiện, chủ yếu là giới thiệu tác giả, tác phẩm mà nhẹ về lý luận và phê bình nghệ thuật. Sự yếu kém của lý luận phê bình trong khu vực ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển mỹ thuật và những đánh giá nhận định, khẳng định đối với tác giả tác phẩm. Chúng tôi cho rằng, bên cạnh các bài viết ở các Tạp chí của các Hội Văn học Nghệ thuật, cần có nhiều bài viết đăng ở tạp chí, báo TW. Làm lý luận phê bình là một công việc khó, tốn công sức thời gian nên đòi hỏi tác giả phải vì sự nghiệp chung để đi sâu vào lĩnh vực này. Nên chăng ở mỗi Chi hội cần khuyến khích những nghệ sĩ có năng lực nghiên cứu, phê bình mỹ thuật tham gia lĩnh vực này và đồng thời cần được các nghệ sĩ tạo hình động viên kết hợp với các cơ quan khen thưởng đối với những bài viết tốt.

Các đề tài sáng tác của Đồng bằng sông Hồng rất phong phú, cả vùng đồng bằng và biển đảo nhưng các tác giả vẫn chưa khai thác hết những đặc trưng của đời sống nhân dân trong khu vực, để tạo nên những đề tài mang dấu ấn địa phương trong nội dung cũng như tìm ngôn ngữ nghệ thuật cho phù hợp. Trong những triển lãm khu vực vừa qua, tuy các tác giả đã có sự quan tâm sáng tạo nhưng chúng tôi cho rằng cần tiếp tục đi sâu khai thác những đề tài mà các nghệ sĩ quen thuộc, thường xuyên được tiếp xúc để Đồng bằng sông Hồng có dấu ấn trong các tác phẩm thời gian tới.

Đồng bằng sông Hồng là khu vực có truyền thống cách mạng, hoạt động sôi nổi trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Một số tác giả đã đi sâu vào những đề tài này nhưng còn ít tác phẩm xuất sắc, chưa khai thác những nội dung mang dấu ấn riêng mà tác giả phát hiện khai thác, sáng tạo, đặc biệt là các đề tài về người chiến sĩ, thương binh, liệt sĩ, những trận đánh lớn, những chiến công lớn, những sự kiện cách mạng, lịch sử. Vừa qua Hội Mỹ thuật Việt Nam đã phát động cuộc thi “Sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật chất lượng cao phản ánh các cuộc kháng chiến chống xâm lược, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước giai đoạn 1930 – 1975” và cuộc vận động sáng tác về chủ đề Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, cả hai cuộc thi này sẽ xét chọn và tặng giải thưởng cho những tác phẩm xuất sắc cuối năm 2014 và đầu năm 2015.

Lực lượng nữ tác giả được đào tạo nhiều và hiện đang tích cực sáng tác nhưng hội viên nữ của Hội Mỹ thuật Việt Nam trong khu vực là quá mỏng, chỉ có 5 tác giả/100 hội viên (bằng 5%) là chưa tương xứng với độ ngũ hiện có. Đây là một vấn đề mà các Chi hội mỹ thuật Việt Nam cần quan tâm trong thời gian tới.

ở bất cứ thời kỳ nào, tác giả trẻ vẫn cần sự quan tâm của tổ chức và các thế hệ đi trước. Những năm gần đây, các tác giả trẻ khu vực Đồng bằng sông Hồng đã có nhiều tác phẩm tham gia các triển lãm và được nhiều giải thưởng xứng đáng. Tỉnh thái Bình còn thành lập câu lạc bộ nghệ sĩ trẻ, không những tổ chức triển lãm ở tỉnh mình còn phối hợp với các nghệ sĩ trẻ ở các tỉnh thành khác tham gia tổ chức trại, triển lãm ở Hà Nội. Tuy nhiên nhiều tỉnh thành chưa quan tâm đúng mức tới các nghệ sĩ trẻ, chưa tạo được “sân chơi” cho họ mà đặc trưng của nó là sự năng động và sáng tạo. Các Hội Văn học Nghệ thuật, Chi hội, các tác giả thuộc thế hệ đi trước trong thời gian tới cần quan tâm đến hoạt động của các nghệ sĩ trẻ vì họ là nòng cốt của sự phát triển mỹ thuật trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa quốc tế.

Đồng bằng sông Hồng hiện nay rất phát triển về kinh tế nhưng ngoài tỉnh Bắc Ninh, Hải Dương, Thái Bình và TP. Hải Phòng có địa điểm để trưng bày các triển lãm thì nhiều tỉnh chưa có Nhà thông tin triển lãm đủ diện tích để trưng bày các triển lãm lớn đã ảnh hưởng đến việc đưa tác phẩm đến công chúng rộng rãi. Đây là một vấn đề cần quan tâm trong quy hoạch phát triển của các đô thị, đặc biệt là đô thị trung tâm các tỉnh thành.

Khu vực Đồng bằng sông Hồng phát triển mạnh về du lịch như Quảng Ninh, Hải Phòng Nam Định, Ninh Bình nhưng hiện nay chưa có một tỉnh nào có Bảo tàng Mỹ thuật riêng Trong cả nước ngoài Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia ở Hà Nội thì chỉ mới có Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Được biết Đà Nẵng đang chuẩn bị thành lập Bảo tàng Mỹ thuật nhưng có khó khăn là chưa có các tác phẩm được sưu tập từ những năm trước. Chúng tôi cho rằng ngay từ bây giờ, các tỉnh nên quan tâm sưu tập các tác phẩm mỹ thuật được sáng tác trong hai cuộc kháng chiến và từ sau ngày thống nhất đất nước đến thời kỳ đổi mới. Trước mắt là xây dựng phòng trưng bày mỹ thuật tại các bảo tàng của tỉnh thành, tiến tới xây dựng Bảo tàng Mỹ thuật, bởi nếu không có bộ sưu tập thì khi thành lập bảo tàng sẽ có rất nhiều khó khăn trong việc trưng bày. Chúng tôi đề xuất TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh là những nơi rất phát triển về du lịch nên đưa vào kế hoạch xây dựng Bảo tàng Mỹ thuật từ nay cho đến năm 2020. Nếu các tỉnh khác có được kế hoạch thành lập Bảo tàng mỹ thuật thì chúng tôi rất hoan nghênh.

Bên cạnh Bảo tàng Mỹ thuật của các tỉnh thành, chúng ta cần quan tâm khuyến khích xây dựng các bảo tàng tư nhân bởi hiện nay rất nhiều nhà sưu tập có bộ sưu tập mỹ thuật riêng. Nhà nước cũng đã có chính sách về xây dựng bảo tàng tư nhân, vì vậy các cơ quan hữu quan cần tạo điều kiện để sớm ra mắt các bảo tàng này, góp phần vào việc xã hội hóa các hoạt động văn hóa nghệ thuật và đưa mỹ thuật đến với công chúng rộng rãi.

Điều cuối cùng chúng tôi muốn nới tới là vấn đề thị trường mỹ thuật. Cho đến nay, sau 30 năm đổi mới, thị trường mỹ thuật chỉ mới hình thành ở Hà Nội TP. Hồ Chí Minh. Huế (tỉnh Thừa Thiên Huế) , Hội An (tỉnh Quảng Nam) , Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) còn lại các tỉnh thành khác hầu như chưa có các Gralery mỹ thuật để giới thiệu và bán tác phẩm cho các nghệ sĩ. Các nghệ sĩ tạo hình bên cạnh việc sáng tác vẫn cần được sống bằng chính tác phẩm của mình. Chúng tôi cho rằng một số thành phố lớn nên sớm có các Gralery nghệ thuật. Kinh nghiệm ở một số tỉnh thành phố có Gralery mỹ thuật bắt đàu từ các tác giả có điều kiện nhà ở rộng rãi. kết hợp tác giả với người yêu thích và có năng lực kinh doanh mỹ thuật, từ ít đến nhiều để tạo được sự quan tâm của những người yêu mỹ thuật và du khách.

Có thể còn nhiều vấn đề khác cần quan tâm để mỹ thuật Đồng bằng sông Hồng phát triển trong thời gian tới nhưng chúng tôi cho rằng cùng với sự quan tâm của các cơ quan quản lý Nhà nước, các Hội Văn học Nghệ thuật thì nỗ lực của các nghệ sĩ tạo hình trong khu vực vẫn là điều then chốt, bởi chúng ta không tự đứng được trên đôi chân của mình thì khó có sự thành công và đạt được mong muốn./.


Họa sĩ Trần Khánh Chương



 
 

Tạp chí Cửa Biển số 178,179 (1,2/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 177 (12/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 176 (11/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 175 (10/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 174 (9/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 173 (8/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 172 (7/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 171 (6/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 170 (5/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 169 (4/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 168 (3/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 166,167 (1,2/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 165 (12/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 164 (11/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 163 (10/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 162 (9/2015)

 

 

Cầu Thượng Lỹ - Tranh Nguyễn Văn Trường

Cầu Thượng Lý - Tranh sơn khắc của Nguyễn Văn Trường

 

Chiến thắng Bạch Đằng - Tranh khắc gỗ của Đặng Hướng

 

Chân dung nhà thơ Nguyễn Viết Lãm - Tượng đồng của Khắc Nghi

 

Buổi trưa vắng - Sơn dầu của Đặng Tiến

 

Sông Cấm - Tranh của Sơn Trúc

 

Tranh xé giấy của Vũ Đình Đạt

Trung thu trên đảo - Tranh xé giấy của Vũ Đình Đạt

Bến cảng - Tranh Vũ Thanh Nghị

 

Tranh của Lê Viết Sử

Carnaval Hải Phòng - Tranh Lê Viết Sử

CLB hài hước

Hậu duệ của Cuội
Chọt Ngồi làm vua mãi cũng buồn chán, nên Cuội quyết định đi tìm một đệ tử xứng đáng để truyền ngôi. Tìm mãi mà không thấy được ai giỏi ngang, chứ khoan nói là hơn mình trong cái khoản lừa dối, nên Cuội rất buồn. Một...