|
Bùi Ngọc Tấn
Là một người viết sách, được gặp những người mê sách, thật không gì thú vị bằng.
Một buổi sáng như trăm ngàn buổi sáng, tôi nhận được một cú điện thoại:
- Cháu là Phương ở Hà Nội. Cháu đã đến thăm bác tháng trước. Cháu đang ở Hải Phòng. Nửa tiếng nữa cháu và một anh bạn đến thăm bác có được không ạ?
Tất nhiên tôi nhận lời ngay, dù chưa nghĩ ra Phương Hà Nội là ai. Chỉ cần biết một bạn đọc tìm đến với mình cũng đã vui rồi.
Khi Phương đẩy cửa bước vào tôi đã nhận ra anh. Phương, guide một công ty du lịch ở Hà Nội, đồng thời là một người sưu tầm sách.
- Đây là Bách, bạn cháu.
Hai người đặt hai túi xách xuống sàn gỗ. Những chiếc túi nặng trĩu. Sau chén trà, các anh lấy từ trong túi ra gần như toàn bộ số sách của tôi đã in từ khi cầm bút trở lại để lên bàn. Tôi trố mắt:
- Kiếm ở đâu mà nhiều thế này hai cháu?
Thực ra từ khi viết trở lại tôi chỉ in chừng dăm sáu đầu sách. Nhưng số sách các anh để trên bàn đâu chỉ mỗi đầu sách một quyển. Này đây, Một thời để mất in lần đầu tiên, bìa nền trắng của Trần Vũ, và in lần thứ 7 do Trần Đại Thắng vẽ bìa, cùng xuất bản một ngày với Rừng xưa xanh lá. Này đây Những người rách việc, tôi phải bỏ tiền túi ra in và tự phát hành. Và những tập Chuyện kể năm 2000, quyển nhầu nát, quyển còn mới tinh như vừa xuất ở nhà in...
Bao giờ nhìn những tập sách của mình thuộc sở hữu của người khác tôi cũng cảm động. Nó như những đứa con mình rứt ruột đẻ ra, giờ đây có một cuộc sống độc lập, phiêu bạt mọi nơi trên cuộc đời này, được người đời đón nhận, thương xót chở che. Nhất là khi nhìn bộ tiểu thuyết Chuyện kể năm 2000, tập tiểu thuyết có số phận long đong nhất của tôi.
Không đợi hai bạn trẻ nói, tôi cũng biết mình phải làm gì: Ký vào sách tặng hai bạn Nguyễn Bình Phương và Nguyễn Thế Bách đang ngồi trước mặt tôi đây.
Tôi viết. Và ký. Ngó tờ lịch: 7 – 11- 2009. Tôi kêu lên:
- Không có các cháu, chú quên mất ngày hôm nay là ngày 7 tháng 11. Ngày mai 8 tháng 11 là kỷ niệm 41 năm ngày chú đi lang thang.
Thế là ghi: Tặng Nguyễn Bình Phương, tập sách đầu tiên chú in sau 25 năm im lặng. Hải Phòng, ngày mai là ngày 8-11.
Chắc chẳng ai hiểu được nội dung lời đề tặng ấy ngoài chú cháu tôi. Tôi ký đến mỏi tay. Vì đâu chỉ có sách của 2 người. Anh còn mang theo sách của nhiều bạn khác, cũng máu mê sách như các anh. Anh đọc tên để tôi ghi, và gọi điện cho những người bạn cùng hội cùng thuyền ấy ở Bắc Ninh, Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, báo tin các anh đang ở nhà tôi, tôi đang ký sách cho họ rồi chuyển máy cho tôi. Tôi lại phải ngừng ký để nói chuyện với những bạn đọc ở xa...
Tôi sững người khi Phương tặng tôi hai tập Một thời để mất và Rừng xưa xanh lá in lần cuối, hai quyển tôi rất cần mà không mua được:
- Kiếm đâu ra thế này. Chú lùng mãi. Để tặng một bạn đọc ở Matxcơ va vừa mời chú sang Nga.
Phương hứa sẽ kiếm thêm cho tôi hai quyển nữa. Lại còn nói:
- Anh X bạn cháu sẽ về Hải Phòng gặp chú, biếu chú một bộ Chuyện kể năm 2000 mới tinh. Cháu biết anh ấy mua 10 bộ.
Đó là một món quà tôi không dám nghĩ tới. Phương đưa cho tôi một tờ giấy dó rất đẹp rộng bằng một tấm chiếu cá nhân làm bằng vỏ cây anh mua được của người Dao ở Hà Giang và xin chữ của tôi.
Tôi hoàn toàn bất ngờ khi biết trong cuộc sống thực dụng hôm nay vẫn có những thanh niên như Phương như Bách. Những người có những tiêu chí sống khác, những hệ quy chiếu khác, đam mê những giá trị khác, đồng tiền không là độc tôn với họ.
Kể từ hôm ấy chúng tôi là những người bạn của nhau. Trao đổi email, gọi điện thoại cho nhau. Qua đó tôi biết Phương thích đọc sách từ nhỏ. Đọc mọi lúc, mọi nơi. Vừa chăn trâu vừa đọc Ngụ ngôn của La phông ten. Lớn lên đọc Nam Cao, Vũ Trọng Phụng. Rồi Ruồi trâu, Đỏ và Đen, Những người khốn khổ. Cái thư viện xã Kim Sơn (Gia Lâm) có bao nhiêu sách, Phương đọc hết. Cháu đọc lan man lắm chú ạ. Nói chung cháu đọc thập cẩm. Cháu mê Vũ Bằng, Nguyễn Tuân, Nguyên Hồng, Thạch Lam. Cháu thấy người mình rẻ văn và rẻ người quá. Cháu muốn có thủ bút của các nhà thơ nhà văn Việt Nam để lưu giữ và đang tập trung vào các nhà thơ trong Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh, Hoài Chân và đã có được chữ của 20 người rồi chú ạ. Cháu cũng có thủ bút của Nguyễn Tuân, Nguyên Hồng, Hoàng Cầm, Lê Đạt, Phùng Quán, Lưu Trọng Lư, Hữu Loan, Xuân Diệu, Huy Cận, Hoàng Đạo Thuý, Vũ Ngọc Phan, Tô Hoài, Võ Nguyên Giáp, Trần Văn Giáp, Tào Mạt, Tạ Tỵ, Vũ Đình Liên và...cả của bác nữa! Cháu cũng mới kiếm được chút bản thảo của Sơn Nam, vài bức thư của Nguyễn Vỹ, Vũ Đình Liên, Mộng Tuyết... Công việc tốn nhiều thời gian và tiền bạc lắm ạ. Gặp bác, cháu nhớ đến bác Kim Lân. Người hiền ngày càng hiếm...
Còn anh bạn Bách của cháu đã ba mươi tuổi rồi, có thể gọi là cuồng sách, nhịn ăn nhịn mặc để mua sách. Cháu chỉ có hơn 3000 cuốn thôi, chứ bạn ấy thì nhiều lắm...
Cú điện thoại gần nhất anh nói: Cháu vừa đi xe máy với một người bạn về Thanh Hoá thăm nhà thơ Hữu Loan. Vất vả nhưng vui lắm. Nhà thơ Hữu Loan yếu lắm rồi bác ạ...
Trở lại buổi sáng 7-11-2009 khi tôi ký tặng sách xong. Phương và Bách lấy từ trong túi ra 5 chiếc bánh gai. Phương nói:
- Nhiều người muốn gửi quà cho bác lắm, nhưng chúng cháu đi vội quá.
Tôi nói vui:
- Chú rất thích bánh gai Hàng Than. Cho quà phải đúng ý thích mới hay, đúng không? Vậy nên lần sau về các cháu nhớ nói với các bạn là chú thích 100 mét vuông đất ven Hồ Tây. Đơn giản thế thôi. Cứ tặng chú món quà ấy nhé.
Tất cả chúng tôi cười vang trước món quà “nhỏ nhoi” ấy.
Tiễn các anh xuống thang, tôi hiểu rằng cuộc đời thật đáng sống và những người này đâu chỉ là mê sách. Các anh còn lưu giữ những giá trị văn hoá của dân tộc. Và cũng không chỉ hai anh. Có cả một trang web mang tên sachxua.net với lời đề từ “Cảo thơm lần giở trước đèn” quy tụ hơn ngàn người như vậy. Các bạn có thể gặp Nguyễn Bình Phương mang nick name Yêu Văn, Nguyễn Thế Bách với nick name cafe_ sach và 1142 người yêu sách khác.
Đọc những entry và những comment của họ, ta bỗng thấy người nhẹ đi...
B.N.T
|
Lý luận phê bình 
