Bến cảng - Tranh Vũ Thanh Nghị

CLB hài hước

Hậu duệ của Cuội
Chọt Ngồi làm vua mãi cũng buồn chán, nên Cuội quyết định đi tìm một đệ tử xứng đáng để truyền ngôi. Tìm mãi mà không thấy được ai giỏi ngang, chứ khoan nói là hơn mình trong cái khoản lừa dối, nên Cuội rất buồn. Một...

 






Hiện có 45 khách Trực tuyến
Đền Gắm, một ngôi đền kỳ diệu


Vũ Hoàng Lâm

 

Trên bán đảo cửa sông Văn Úc, nơi toạ lạc đền Gắm, một ngôi đền kỳ diệu, được xây dựng từ năm 1190.

Điều kỳ diệu đầu tiên đáng nói ở đây là hơn 800 năm qua, biết bao cơn bão đã đổ vào bán đảo này, biết bao cơn lũ tải nước từ thượng nguồn, trước khi đổ ra biển và tràn qua bán đảo này, tưởng dòng nước sẽ cuốn phăng cả ngôi đền cùng với bãi sông tan trong dòng nước. Vậy mà bãi sông vẫn vững, ngôi đền vẫn “trơ gan cùng tuế nguyệt”. Tám trăm năm, đã bao triều đại thay nhau trị vì đất nước, nhưng ngôi đền vẫn được các triều đại trùng tu. Cuộc trùng tu gần đây nhất được thực hiện vào năm 1888 dưới triều đại nhà Nguyễn. Ngôi đền này nằm ở một vùng hẻo lánh, cách xa kinh đô Huế đến 700 cây số, vậy vì cớ gì mà nhà Nguyễn cho trùng tu? Điều kỳ diệu đó khiến ta đặt câu hỏi: “Vị thần được tôn thờ trong ngôi đền này có công gì đối với lịch sử của đất nước”?

Trên đường từ thị trấn Tiên Lãng vào đây, ở thôn Đốc Hậu có nhà thờ Thiên Chúa giáo. Trong thôn này giáo dân đạo Thiên Chúa chiếm nửa số dân. Dấu ấn đó cho phép các nhà làm sử đưa ra nhận định rằng, vùng đất này đã tồn tại một thương cảng. Những dẫn chứng tài liệu nước ngoài, ở thế kỷ XVI-XVII cho biết: các thương nhân Bồ Đào Nha, Anh, Hà Lan ... từng đến vùng đất này để giao thương buôn bán. Các giáo sĩ đạo Thiên Chúa cũng đã đến truyền đạo. Nhiều người dân đã theo đạo. Một câu hỏi lại được đặt ra: Công cuộc giao lưu buôn bán đó có liên quan gì đến vị thần được thờ trong ngôi đền này? Đó cũng là điều làm nên điều kì diệu của ngôi đền.

Đền Gắm xã Toàn Thắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng thờ một nhân vật lịch sử, Thái phó phụ chính triều nhà Lý – Ngô Lý Tín.

Theo thần tích làng Cẩm Khê viết năm 1938, thì Ngô Lý Tín, sinh ngày 20 tháng 1 năm Bính Ngọ (1126) ở trang Vĩnh Đồng, huyện Khoái Châu, trấn Sơn Nam (nay thuộc tỉnh Hưng Yên) con ông Ngô Huy Hiếu và bà Đào Thị Phúc. Năm 12 tuổi, Ngô Lý Tín được cha mẹ cho theo học một thầy đồ nổi tiếng ở Kính Chủ, Hải Dương. Nhờ có tư chất thông minh, lại chăm chỉ, nên thầy rất quý trò. “Thấy dạy không biết chán, trò học không biết mỏi”. Năm 18 tuổi cha mẹ lần lượt qua đời. Lúc bấy giờ trời làm hạn hán, lúa cháy đồng, quan quân nhiễu nhương, trộm cắp nổi lên, đời sống dân quê vô cùng cực khổ. Sau khi mãn tang cha mẹ, Ngô Lý Tín rời quê hương tìm về trang Cẩm Khê, huyện Bình Hà, trấn Hải Dương (nay là thôn Cẩm Khê, xã Toàn Thắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng) – một mảnh đất bên bờ sông Văn úc, mở trường dạy học, đồng thời luyện tập võ nghệ. Thời kỳ đó vùng đất này là nơi giao lưu buôn bán lớn. Chỉ sau một thời gian, danh tiếng của ông đã nổi tiếng khắp vùng. Cuối triều Lý Anh Tông, năm 1157, trong nước rối loạn, lại có giặc ngoại xâm lấn chiếm biên thuỳ, nhà vua xuống chiếu cầu hiền.

Trước tình hình nguy biến của đất nước, Ngô Lý Tín chiêu tập binh sĩ, riêng trang Cẩm Khê có 30 tuấn kiệt, kéo thẳng lên Bàng Châu xin yết kiến vua Lý Anh Tông. Vua mừng rỡ giao trọng trách cho Ngô Lý Tín. Quân đội của Tín Công đánh đâu thắng đấy, quét sạch giặc ngoại bang ra khỏi đất nước. Năm Nhâm Dần (1182) Tín Công đem quân dẹp tan bọn hải tặc chính ở khúc sông Quán Trang cửa sông Văn úc này. Năm Quý Mão (1183) Lý Cao Tông giao cho Tín Công làm Đốc tướng đi chinh phạt ngoại xâm. Đắc thắng trở về, Tín Công được thăng làm Thái phó, tới năm Mậu Thân (1188), Thái sư Đỗ Thuận An mất, Thái phó Ngô Lý Tín được cử làm Phụ chính. Thật là một điều kỳ diệu. Một người xuất thân dòng dõi bình dân đã ngồi ở vị trí cao nhất của triều đại phong kiến, vốn chỉ dành cho những người thuộc dòng dõi quan lại.

Năm 1190, đất nước sống trong cảnh thanh bình, quan Phụ chính Ngô Lý Tín cùng một đoàn thuyền gia nhân trở về thăm lại trang Cẩm Khê – nơi tướng công đã lập nghiệp và lên đường dẹp giặc, lập chiến công để từ chiến công ấy tướng công đã bước lên chức quan đầu triều. Nhưng thật bất ngờ, một cơn bão bất thần xuất hiện đưa ông về cõi vĩnh hằng. Dòng sông đã đưa xác ông về đúng bãi sông này thì dừng lại. Sự ra đi của ông và sự trở về của ông như đã được sắp đặt từ trước. Đó chẳng phải là điều kỳ diệu hay sao?

Nhân dân thương tiếc đưa ông lên bãi chôn cất. Từ ngôi mộ ông nằm, một gò đất nổi lên, đó chính là nơi vua Lý Cao Tông truyền lệnh xuất 300 quan tiền, miễn sưu thuế phu dịch cho bản trang để lập đền thờ và hơn 800 năm đã qua, lịch sử Việt Nam có ngôi đền thờ một vị tướng có công dẹp giặc - đền Gắm, ngôi đền này ngày 8 tháng 8 năm 1992 được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Thật là kỳ diệu. Ngô Lý Tín lập trang trại ở đây, rồi từ đây mang gươm đi chinh phạt giặc ngoại xâm, dấy quân dẹp hải tặc ở khúc sông này, rồi nằm lại ở đây. Từ ngày đó khúc sông yên ổn, dân làng Cẩm Khê tưởng như uy linh của ông vẫn hiển hiện trừ hải tặc. Nhiều thuyền bè qua đây lên đều cầu đảo xin sự bình yên  đều được linh ứng. Qua chứng cứ lịch sử, chúng ta có thể ước đoán rằng, nơi đây xưa kia, Tiên Lãng có một thương cảng, trên bến dưới thuyền và cùng với thương cảng, bọn hải tặc xuất hiện là lẽ tự nhiên và sự giữ yên bình cho một dòng sông là điều được đặt ra cho mọi thời đại. Nơi đây, tấm lòng của Thượng tướng, Thái phó phụ chính Ngô Lý Tín như vẫn đang sống với dòng sông này, như vẫn đang sống với dân làng.

Năm 1953, giặc Pháp mở trận càn Claude tấn công khu du kích Tiên Lãng, quân Pháp cũng đã từng đổ bộ lên bãi sông này, nhưng chúng không dám xâm phạm ngôi đền. Sau 23 ngày tấn công, giặc Pháp đã phải rút quân. Thời chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, tất cả bọn biệt kích, người nhái từ biển vào đây hòng phá hoại các cơ sở của ta, nhưng chúng đều bị quân dân ta bắt gọn.

Ngôi đền tôn thờ tướng công Ngô Lý Tín tồn tại từ thế kỷ thứ XII, bền vững với thời gian, bền vững trong lòng người, quả là điều kỳ diệu. Nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta đã về thăm ngôi đền ở nơi hẻo lánh này. Và nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với thành phố Hải Phòng thực hiện dự án Tu bổ, tôn tạo di tích đền Gắm với tổng vốn đầu tư là 21,4 tỷ đồng, để từng bước xây dựng đền Gắm trở thành một di tích lịch sử, một điểm du lịch sinh thái, tâm linh của thành phố và đất nước./.


 

 

 
 

Tạp chí Cửa Biển số 187 (10/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 186 (9/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 185 (8/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 184 (7/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 183 (6/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 182 (5/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 181 (4/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 180 (3/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 178,179 (1,2/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 177 (12/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 176 (11/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 175 (10/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 174 (9/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 173 (8/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 172 (7/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 171 (6/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 170 (5/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 169 (4/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 168 (3/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 166,167 (1,2/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 165 (12/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 164 (11/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 163 (10/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 162 (9/2015)