Bến cảng - Tranh Vũ Thanh Nghị

CLB hài hước

Hậu duệ của Cuội
Chọt Ngồi làm vua mãi cũng buồn chán, nên Cuội quyết định đi tìm một đệ tử xứng đáng để truyền ngôi. Tìm mãi mà không thấy được ai giỏi ngang, chứ khoan nói là hơn mình trong cái khoản lừa dối, nên Cuội rất buồn. Một...

 






Hiện có 9 khách Trực tuyến
Nhà văn cần thâm nhập thực tế đời sống

Không ít nhà văn nói thực tế hiện diện xung quanh mình, ngay trong nhà mình, thậm chí trong con người mình nên không nhất thiết phải đi đâu. Nghĩ như vậy không sai, nhưng chỉ đúng một nửa.

Nam Cao, Nguyên Hồng ngày trước có thời từng viết về nơi mình sinh sống và viết về chính mình. Nhưng để cảnh ngộ trong tác phẩm trở thành điển hình, đòi hỏi nhà văn phải có tầm khái quát, phải thực tâm, thực tài.

Hình như chỉ chế độ ta mới có chuyện tổ chức văn nghệ sĩ đi thực tế, các nhà văn thời kỳ 1930-1945 thì không. Nhưng chớ nói các nhà văn lãng mạn ngồi trong “tháp ngà nghệ thuật”. Họ thâm nhập thực tế theo cách của họ, hoàn toàn tự do và tự chủ. Cứ như Thế Lữ viết ở “Cây đàn muôn điệu” thì ông thâm nhập thực tế khá sâu sắc: “Tôi là khách bộ hành phiêu lãng/ Đường trần gian xuôi ngược để vui chơi/ Tìm cảm giác hay trong tiếng khóc, câu cười/ Trong lúc gian lao với trong khi vui sướng/ Khi phấn chấn cũng như hồi mơ tưởng/ Tôi yêu đời cùng với cảnh lầm than/ Với cảnh thương tâm, ghê gớm, dịu dàng/ Cảnh rực rỡ, ái ân hay dữ dội…”.

Thâm nhập thực tế là cần thiết. Các nhà văn Hải Phòng được tạo điều kiện đi đây đi đó khá nhiều. Nhưng hiệu quả của những chuyến đi chưa cao, hầu hết đều theo bài bản: nghe đơn vị báo cáo, thăm thú vài nơi rồi về viết. Vậy nên thường ra đời những bài ký không lấy gì làm sâu sắc. Do thế Hội Liên hiệp VHNT Hải Phòng luôn lưu ý các trại viên dự trại sáng tác rằng: Những chuyến đi đó chỉ mang tính gợi ý, nhà văn nào muốn tìm hiểu kỹ để viết hãy tự mình liên hệ với cơ sở. Tiếc rằng rất ít nhà văn quay lại cơ sở lần thứ hai!

Nhưng có đến cơ sở tới mấy lần để tìm hiểu mà chỉ gặp lãnh đạo đơn vị cũng không thể có bài viết sâu sắc. Các vị ấy chỉ nói hay, nói tốt về nơi mình, còn mặt trái thì giấu hoặc đưa ra chiếu lệ vài ví dụ và mấy câu theo kiểu “thuận lợi nhiều nhưng khó khăn thách thức không ít”. Có lẽ chỉ nên tin báo cáo của các cơ sở nhiều nhất là 80%, còn các đơn vị sản xuất kinh doanh thì 60% là cùng.

Chính Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng đã vướng phải hệ luỵ do sự cả tin khiến cả nhà văn lẫn tờ báo đăng bài viết của nhà văn đó bị mang tiếng. Đấy là trường hợp chuyến thực tế tại Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu cách đây khoảng chục năm. Chỉ sau đó chưa đầy một năm thì mặt tối của Tập đoàn Vinashin bị đưa ra ánh sáng mà trách nhiệm nặng nhất chính là Tổng Công ty này.

Thế nhưng nếu nhà văn thâm nhập thực tế một cách sâu sắc, tới tận hang cùng ngõ hẻm, gặp gỡ cả những người mà lãnh đạo đơn vị cho rằng “không nên gặp”, qua đó phản ánh được trung thực, không ngại nêu những mặt trái thì lại bị các cơ sở phản ứng, có khi rất dữ dội, tới mức chỉ khi nào sự thật được làm rõ, lúc đó nhà văn mới được giải toả.

Tại Hội thảo của Nhóm hợp tác phát triển văn nghệ VN 8+ 2 về “Đề tài nông thôn mới trong sáng tác văn học nghệ thuật” tại Thái Bình tháng 11/2016, nhà văn Đinh Quyền của Hải Phòng có bài tham luận được đánh giá cao, anh đưa ra nhiều thực tế đáng buồn ở nông thôn hiện nay, trong đó những “ông lý cụ bá” thời nay có những thủ đoạn mà so ra mưu mô của Bá Kiến ngày xưa chỉ là mẹo vặt, còn Chí Phèo ngày nay thì không thèm chui rúc ở lò gạch mà ở nhà xây, không xin ông lý cụ bá ít tiền uống rượu mà nhận bạc triệu và đe doạ cả làng! Nhà thơ Hữu Thỉnh hôm ấy tâm đắc với tham luận của Đinh Quyền và hỏi cả hội nghị: “Vậy liệu chúng ta  có dám viết không?”, lập tức anh bạn bên cạnh rỉ tai tôi: “Dám viết nhưng liệu các ông có dám in không!”.

Đi thực tế để viết đúng thực tế quả là khó!

Lãnh đạo thành phố Hải Phòng rất muốn các nhà văn đến với các điển hình để phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của thành phố. Thưa các đồng chí, các nhà văn Hải Phòng xin sẵn sàng. Nhưng mong thành phố hãy thông cảm cho chúng tôi nếu bài viết còn chưa thật sâu sắc và hãy rộng lòng nếu có điều gì viết khiến cơ sở và thành phố chưa được hài lòng. Tất nhiên ai cũng vậy và nhà văn cũng thế, chúng ta không thể rộng lòng với tất cả vì ở đời luôn có hai loại người: Người mong muốn cuộc đời này tốt đẹp và người không muốn nhìn đời bằng con mắt xanh.

Lại một điều nữa liên quan: Trong phiên họp trù bị ngày 27/2 nhà văn Bão Vũ kể, có người hỏi tại sao báo tỉnh ngoài đề cập đến vụ Đoàn Văn Vươn và nhà văn Nguyễn Quang Vinh từ Hà Nội xuống nằm vùng ở Tiên Lãng đến cả tháng để tìm hiểu thực tế, trong khi đó không một nhà văn Hải Phòng nào đả động đến vụ việc. Nhà văn Bão Vũ cho rằng người viết văn không nhất thiết phải làm công việc của người viết báo. Kể ra Bão Vũ cũng có lý: Nhà văn phải nhạy bén và xông xáo nhưng không hẳn cần phải phản ánh thực tế một cách tức thời và không nên phản ánh một cách sát sàn sạt. Đôi khi một độ lùi nhất định lại cần thiết để người viết không dừng lại ở hiện tượng mà phản ánh cho ra bản chất của sự việc.

Còn Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng, sau chuyến thực tế ở Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu đã không tổ chức chuyến đi nào, các hội viên chỉ tham gia những chuyến đi do Hội Liên hiệp VHNT Hải Phòng tổ chức. Kể như thế cũng được bởi chúng ta tuy hai mà một nhưng Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng cũng nên có những chuyến đi của riêng mình, chí ít thì tới khi đại hội Chi hội cũng có cái để mà nói. Hy vọng Ban chấp hành mới của Chi hội với sức trẻ sẽ có nhiều sáng kiến thúc đẩy phong trào sáng tác, trong đó có việc tổ chức những chuyến thâm nhập thực tế có chất lượng./.

(Tham luận của nhà văn Lưu Văn Khuê tại Đại hội IV nhiệm kỳ 2017-2022 Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng ngày 6/3/2017)

 
 

Tạp chí Cửa Biển số 187 (10/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 186 (9/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 185 (8/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 184 (7/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 183 (6/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 182 (5/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 181 (4/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 180 (3/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 178,179 (1,2/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 177 (12/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 176 (11/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 175 (10/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 174 (9/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 173 (8/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 172 (7/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 171 (6/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 170 (5/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 169 (4/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 168 (3/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 166,167 (1,2/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 165 (12/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 164 (11/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 163 (10/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 162 (9/2015)