Bến cảng - Tranh Vũ Thanh Nghị

CLB hài hước

Hậu duệ của Cuội
Chọt Ngồi làm vua mãi cũng buồn chán, nên Cuội quyết định đi tìm một đệ tử xứng đáng để truyền ngôi. Tìm mãi mà không thấy được ai giỏi ngang, chứ khoan nói là hơn mình trong cái khoản lừa dối, nên Cuội rất buồn. Một...

 






Hiện có 9 khách Trực tuyến
Đôi điều với tập thơ “Yêu”

Người cùng, thơ dễ hay”, “Người đạt, thơ khó hay”. Cách chúng ta trên 160 năm Chu thần Cao Bá Quát từ giã cõi đời khi ấy mới 48 tuổi. Ông thánh họ Cao đã tổng kết như vậy với người làm thơ. “Người cùng” là người cùng khổ, cùng quẫn... thì thơ “dễ hay”. Tức là không tuyệt đối, chỉ là “dễ hay” thôi, còn “người đạt” có nghĩa là thành đạt, toại nguyện cả về danh vọng và tiền bạc, thì “thơ khó hay”. Ông khái quát và đúc kết một đời thơ của ông. Lấy các điển tích để cô đọng cho hậu thế, với hai câu thơ trên.

Vậy Thúy Ngoan rơi vào chữ “cùng” hay chữ “đạt” trong thơ của mình. Góa chồng năm 28 tuổi, nuôi mẹ già và 3 con, sống giữa thành phố mà nhà văn Nguyên Hồng đã để lại tiểu thuyết “Bỉ Vỏ” - một tiểu thuyết kinh điển về số phận con người. Một đô thành xô bồ, chụp giật. Là y sỹ của bệnh viện cấp huyện xin chuyển vào thành phố, được chấp nhận rồi lại bỏ nghề. Không họ hàng thân thích ruột thịt, vào những năm bao cấp sống bằng tem phiếu. Quả thật là táo bạo, liều lĩnh, hay dũng cảm, không biết nữa. Địa danh chợ Đồng Bún là ao tù và đầm lầy, rác rến và bèo tây tràn ngập. Thời của các thương binh và dân anh chị thi nhau “lập ấp, xây nhà”. Thúy Ngoan cùng mẹ và 3 con bán vườn ruộng ở quê mua được cái “ổ chuột” giấy dầu ở đấy để sinh nhai.

Từ đấy, sau ngày thành lập Nhà văn hóa lao động Hữu nghị Việt Tiệp năm 1989, rồi sau chuyển thành Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Tiệp, Câu lạc bộ thơ ra đời cùng ngày thành lập Nhà Văn hóa do nhà thơ Phạm Ngà làm Chủ nhiệm (hai Phó Chủ nhiệm là nhà thơ Trần Lưu và nhà giáo Đỗ Kim Thoa). Ngày đầu, hội viên có các đàn anh đàn chị như thi sỹ Lê Đại Thanh, Thanh Tùng, Nguyễn Thị Hoài Thanh, Nguyễn Đình Kiên, Hoàng Dũng, Nguyễn Hồng Văn..., sau đấy vài năm Thúy Ngoan tham gia CLB thơ này

Hai mươi mốt năm, bẩy đứa con tinh thần ra đời. Vậy là cứ 3 năm 1 tập. Mồ hôi và nước mắt cũng được đền đáp 4 giải thưởng. Tiền thưởng có là bao. Nhưng giá trị của giải thưởng mới là dấu triện đỏ đóng vào cuộc đời cầm bút suốt 27 năm của Thúy Ngoan. Trên tất cả giải thưởng ấy là thơ Thúy Ngoan được người đời thuộc vài câu hoặc cả bài thậm chí là tên bài. Đấy mới là giải thưởng lớn nhất. Thơ của Thúy Ngoan đã được nhiều cây bút thành danh viết bình với nhiều cung bậc cảm xúc trên văn đàn. Có thể ví thơ Thúy Ngoan nhiều câu thơ, bài thơ như mũi tên, như cái đinh tự găm vào trái tim bạn đọc. Không cần đánh bóng, tô son ồn ào, tiếp thị. Một thứ trang kim phết lên giấy dó.

“Yêu” là tập thơ thứ 6 của Thúy Ngoan. Vẫn mạch cảm xúc và điệu tâm hồn như 5 tập thơ trước. Nhưng tên tập thơ không khỏi làm bạn đọc giật mình. Phải chăng đấy là khát vọng của người đã bước sang bên kia dốc cuộc đời. Chẳng ai cấm, chẳng ai bắt. Mới đây VTV1 có cả một phóng sự về người đàn bà 62 tuổi lấy một người tuổi 26 làm chồng. Đại thi hào Gớt 80 tuổi yêu cô bé 18 tuổi là bạn của cháu nội mình, có sao đâu. Ngày xưa Nguyễn Công Trứ 70 tuổi lấy cô vợ 20 tuổi. Đấy là ý của tạo hóa, hoặc trái tim mách bảo. Tình yêu không có tội, chỉ con người làm tội tình yêu. Mở đầu tập thơ, Thúy Ngoan khẳng định “Tôi làm thơ để chống lại nỗi buồn và sự cô đơn!?”. Người dám sống cô đơn, hoặc chấp nhận cô đơn thì may ra thơ mới hay được (Có nhà thơ đã nói ý như thế). Tuy nhiên không phải là số đông. Bởi vậy nhà thơ Anh Vũ trong bài “Lưng lửng” có đoạn: “Thôi cứ gọi cô đơn vào đối mặt/ Ta quên ta có lúc cũng hai người/ Thôi cứ gọi trống không vào nhúc nhắc/ Lưng lửng mãi/ Lưng lửng bao giờ nuốt trôi một ngày”.

Thúy Ngoan có lẽ cũng vậy. Cô đơn là men của rượu. Nỗi buồn là rượu của thi ca. Buồn của riêng mình hay buồn cho nhân tình thế thái. Thúy Ngoan nói với con:

Bạn mà thành kẻ bon chen/ Người sang thì hiếm, đám hèn thì đông

Để rồi:

Lạy giời lành rách thảnh thơi/ Ở ăn tích thiện nhịn đời là vinh...

Phải chăng đấy là lý cho lẽ sống của Thúy Ngoan. Đã từng bị va đập, tỵ hiềm, đố kỵ và thị phi của thăng trầm đời sống mà đúc kết lại thành thơ để tâm sự với con trai. Hay đấy là lời an ủi chính mình. Đâu chỉ có than thân trách phận. Phổ quát trong đời sống xã hội hôm nay là phân định giầu nghèo, hèn sang, kệch cỡm ngày một rõ nét. Xem Thúy Ngoan nói về hai đám cưới cùng một ngõ phố:

“Đám cưới con quan mừng khấp khởi/ Ba ngày mở tiệc tràn trề vui/ Loa đài nhạc mở to hết cỡ/ Xóm phố mệt tai sập cửa ngoài”

Và đoạn kết bài thơ đó:

“Trong hẻm có nhà ở cạnh tôi/ Con gái rất ngoan nghỉ học rồi/ Theo mẹ bán hàng phơi đầu chợ/ Áo cơm hai bữa mãi lần hồi/ Hôm nay đám cưới mừng cho cháu/ Bản nhạc không lời nhè nhẹ trôi.”

Thật đau lòng khi đất nước sau chiến tranh chấm dứt thì “chiến tranh” khác lại bùng nổ trong chính ngôi nhà của không ít các gia đình. Nhất là nông thôn. Nhà nước tìm mọi cách thoát nghèo cho họ: Bằng cách xuất khẩu lao động: Thế là đoàn quân tóc dài lên máy bay đi xóa đói giảm nghèo: “Ban thờ con cúi lạy cha/ Ngôi sao trên mũ nhạt nhòa khói hương/ Ngày mai vạn bước dặm trường/ Con đi xuất khẩu tha hương xứ người”

Người đàn bà này hẳn là con một liệt sỹ. Vâng. Ưu tiên cho họ. Đấy cũng là cách tri ân với những người đã có công.

Thúy Ngoan đi cũng nhiều, mỗi địa danh cũng có những bài thơ ghi lại cảm nhận và dấu ấn: Cát Bà, Sa Pa, Bà Nà, Vân Đồn, Hội An, Điện Biên, Biển Hồ... Thương thay cho những kiều dân sống ở Biển Hồ Campuchia.

“Không quốc kịch, giấy tùy thân

Không trường, không trạm... oán ân ai người”

Một câu hỏi không có lời đáp. Nhà là thuyền, nổi chìm cánh bèo bọt nước và ai đó từ giã kiếp làm người thì đất đâu mà chôn. Đành ngậm ngùi: “Chết chờ nước cạn đành lòng/ Ủ treo thân xác đợi vồng đất phơi.”

“Yêu” cũng là tập thơ cũng ngổn ngang suy tư dằn vặt, rất nhiều bài thơ tặng bạn bè, Thúy Ngoan chia sẻ, an ủi. Với 101 bài thơ có tới 65 bài là lục bát. Lục bát cũng là sở trường của Thúy Ngoan. Đã có lần Thúy Ngoan nói như tuyên ngôn với tôi và nhà biên kịch Long Khánh gần 10 năm trước “Có lẽ từ nay em không làm thơ nữa”. Chúng tôi không tin. Và “Ngôi nhà không bình yên”(2008), Khách Xuân (2014), “Văn xuôi và lời bình”(2017), “Yêu” (2018) vẫn được trình làng. Ai đó nói tôi có thể tin. Bởi người đó lấy thơ làm phương tiện. Để có tem nhãn dán lên cái không có của chính mình. Còn Thúy Ngoan chắc chắn vẫn còn phải trả nợ cuộc đời này bằng trách nhiệm của một công dân của một nhà thơ. Nhớ ngày xưa nhà văn Bùi Ngọc Tấn đã từng tự thề sau năm năm tai nạn văn chương sẽ bẻ bút. Vậy mà vẫn có “Chuyện kể năm 2000” làm chấn động văn đàn. Nguyễn Xuân Khánh sau những hệ lụy chữ nghĩa mất 11 năm nuôi lợn, làm thợ may để hôm nay có 3 tác phẩm lớn với rất nhiều giải thưởng. Đó là tiểu thuyết lịch sử “Hồ Quý Ly”, “Mẫu Thượng Ngàn” và “Đội gạo lên chùa” dầy cả ngàn trang. Một nhà văn Phùng Cung sau truyện ngắn “Con ngựa già của chúa Trịnh” mất 12 năm ở tù. Ông cũng tuyên bố gác bút. Vậy mà vẫn để lại một tuyển tập thơ “Xem đêm”, với một bài thơ “Trà” thể hiện một tinh thần sỹ phu Bắc Hà: “Quất mãi nước sôi/ Trà đau nát bã/ Không đổi giọng Tân Cương”. Và một nỗi buồn nhân thế ở bài “Bèo”: “Lênh đênh muôn dặm nước non/ Dạt vào ao cạn vẫn còn lênh đênh”

Vì vậy tôi tin ai đã gắn bó với văn chương đích thực thì khó lòng bỏ được. Thúy Ngoan cũng vậy thôi./.

PHẠM XUÂN TRƯỜNG

 
 

Tạp chí Cửa Biển số 206 (9/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 205 (7/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 204 (6/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 203 (5/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 202 (4/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 201 (3/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 199,200 (1,2/2019)

Tạp chí Cửa Biển số 198 (12/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 197 (10/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 196 (9/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 195 (8/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 194 (7/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 193 (6/2018)


Tạp chí Cửa Biển số 192 (5/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 191 (4/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 190 (3/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 189 (2/2018)

Tạp chí Cửa Biển số 187 (10/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 186 (9/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 185 (8/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 184 (7/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 183 (6/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 182 (5/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 181 (4/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 180 (3/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 178,179 (1,2/2017)

Tạp chí Cửa Biển số 177 (12/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 176 (11/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 175 (10/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 174 (9/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 173 (8/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 172 (7/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 171 (6/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 170 (5/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 169 (4/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 168 (3/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 166,167 (1,2/2016)

Tạp chí Cửa Biển số 165 (12/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 164 (11/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 163 (10/2015)

Tạp chí Cửa Biển số 162 (9/2015)